7-11-200606030Ontwerp een alienOntwerp een alien voor de planeet Arulia en maak er een model van. ThemaopdrachtNovo2 In principe zou het voldoende moeten zijn om het leerling materiaal goed te bestuderen.

Toch hebben we ook de diverse onderwerpen beschreven (worddocumenten).







----

StarterScience20060116MenselijkIlichaam121) Ontwerp een alien Steven Spielberg als bioloog
Succesvolle filmregisseurs gaan niet over één nacht ijs als ze een film maken over monsters of 'aliens'. Dat geldt zeker voor Steven Spielberg, de maker van E.T. en 'Jurassic Park'. Zijn team verzamelde enorm veel kennis over dinosaurussen, hun leefgewoonten en hun leefomgeving. De film werd daarna voor veel wetenschappers een bron van inspiratie.

king kong

ET

De makers van 'King Kong 2005' hebben veel over de lichaamsbouw van gorilla's geleerd. Pas daarna konden ze op de computer een geslaagde animatie van zo'n reusachtige aap maken.



Je gaat in deze opdracht een buitenaards wezen ontwerpen. Dat doe je in opdracht van de filmmaatschappij "Universum Studios". Zij zijn een kaskraker aan het ontwikkelen. Een ander team heeft al een ontwerp van de planeet Arulia gemaakt. Jullie ontwerpen de Aruliaan.
Je richt je daarbij vooral op bepaalde zintuigen. Van die lichaamsdelen maak je een uitgebreide studie, zodat jouw 'alien' de ideale zintuigen heeft om in zijn leefomgeving te overleven (survival of the fittest!).

Om tot een goed ontwerp te komen, volg je een professionele ontwerpmethode. Met die methode is het makkelijker om samen aan een ontwerpprobleem te werken, omdat het ontwerpproces in stappen is opgedeeld. Bovendien kun je met deze methode de problemen en de uitwerkingen overzichtelijk presenteren.

De belangrijkste onderwerpen in dit project zijn dus:
- De zintuigen
- De ontwerpmethode

Klik op het onderstaande plaatje om een beetje in de stemming te komen (videoclip met geluid).



tekst van I will survive 2) BinnenkomertjeWat ga je doen en hoe ga je het aanpakken?Kunstenaars, filmmakers en schrijvers hebben al veel aliens bedacht.
Die zijn soms weerzinwekkend maar soms ook heel lief.
Vaak lijken ze voor een deel op dieren.

a) Jullie krijgen 10 minuten de tijd om met elkaar over aliens te praten en daar hoef je deze keer niets van op te schrijven. Zorg wel dat iedereen aan de beurt komt. Wat komt er allemaal in je op bij dit onderwerp?

Bij alle volgende vragen moet je de antwoorden wel opschrijven. Plaatjes van internet, die je wilt gebruiken, mag je misschien printen van je leraar en vervolgens opplakken. Als je in een groep werkt, komen jullie door overleg tot hetzelfde antwoord. Je wilt natuurlijk op tijd weten of je goed bezig bent in dit project. Er zijn daarom ‘checkpoints’ ingebouwd.


Dit is het symbool
voor een
'checkpoint' 		Zodra je zo’n checkpoint ziet staan, is het tijd om je werk door de leraar te laten nakijken.


b) Jouw favoriete alien
Verzamel plaatjes van 2 afschuwelijke en 2 lieve aliens die een rol spelen in films.
Zoeken met Google lukt trouwens veel beter als je 2 goedgekozen woorden in het ‘googlevenster’ typt. Zoek bijvoorbeeld met Google op de categorie afbeeldingen met de zoektermen ‘movie’ en ‘alien’.

http://alien.dva.pl/graf/news/alien_1077754591_powieksz.jpg http://www.emerchandise.com


c) Het is de bedoeling dat je tijdens dit project veel leert over zintuigen. Kies welke van de 5 zintuigen je in detail uit gaat werken: oog, oor, reuk, smaak en tast. Je leraar vertelt je welke keuzemogelijkheden je hebt.





d) Meer informatie over de manier van werken in dit project, krijg je van je leraar. Maak een overzicht van alle afspraken die gaan over de manier van werken in dit project. 3) OogLieve en boze aliens, ze moeten allemaal kunnen kijken
oog De alien die je gaat ontwerpen heeft heel goede ogen nodig om te overleven.

Lees de tekst over de planeet Arulia maar eens oppervlakkig door.

In projecttaak komt die tekst terug en dan ga je heel precies lezen.

Wat kan een goed oog eigenlijk?

Het oog dat we het beste kennen is dat van een mens.

Daarom bestudeer je nu eerst de werking van het menselijk oog.




a) Benoem de onderdelen van het oog en de functies in dit werkblad. (doc)

bron: www.kimbols.be



b) Via de volgende link zie je een tekening van het oog.
Sleep de namen van de onderdelen van het oog naar de goede plaats. Wat was je score?
link naar testje: onderdelen van het oog



c) Houd alles scherp in de gaten!
Beschrijf in maximaal een half A4-tje
- Hoe het oog de hoeveelheid licht regelt die op het netvlies valt
- Hoe het oog in staat is op verschillende afstanden scherp te stellen
- Wat de hersenen doen om van de signalen uit de oogzenuwen een volledig beeld te maken

Bronnen:
bouw en werking mensenoog (druk op start in de animatie!)
www.bioplek.org

zebra



d) Zwart-wit en kleur
In het donker zie je weinig kleur. In het licht zie je juist alle kleuren duidelijk.
In een eenvoudig experiment kun je bepalen in welk deel van je blikveld je alleen zwart-wit kunt zien en waar je kleuren waar kunt nemen.

Ga naar de onderstaande site binnen Bioplek en voer het beschreven proefje in tweetallen uit. Verzamel de resultaten in een tabel en maak er een staafdiagram van. Welke conclusie trek je hieruit?

proefje kleuren zien



e) Gezichtsveld en diepte
Houd een pen in je hand en strek je arm. Sluit je ene oog. Beweeg de arm naar de zijkant en volg de pen totdat je hem nog net kunt zien. Doe hetzelfde door de pen de andere kant op te bewegen. Herhaal dit voor het andere oog. Klopt het onderstaande plaatje voor jouw oog?

gezichtsveld

Waarom is het belangrijk dat het gezichtsveld van het linker- en het rechteroog elkaar overlappen?



f) Gezichtsbedrog
Soms wordt je bedrogen door je eigen ogen, of door je hersenen. Vluchtende zebra's maken daar gebruik van. Als ze door elkaar rennen, ziet een leeuw een wirwar van bewegende strepen. Misschien iets voor jouw alien, als je hem gaat ontwerpen.

Zoek 15 minuten lang op het internet naar vormen van gezichtsbedrog en kies de meest verbazingwekkende vorm van gezichtsbedrog uit. Noteer het internetadres.

Bronnen:
- Gebruik de zoektermen "optical illusions" in Google . Als je de aanhalingstekens er omheen plaatst, zoekt Google op die exacte combinatie. Als je die twee woorden zonder aanhalingstekens gebruikt in Google, krijg je allerlei sites over 'optical' en allerlei sites over 'illusions'. Daar schiet je weinig mee op.
- Je kunt natuurlijk ook zoeken op 'gezichtsbedrog'.







Meer weten over het oog?
Doe dan de Conceptverdieping het oog 3) OorWat is geluid? Hoe kun je een geluid waarnemen? Wat kunnen je oren?
oor Deze vragen moet je straks kunnen beantwoorden om een goed ontwerp van de oren te maken voor je alien.

Kijk nog maar eens naar zijn leefomgeving .

muis en oor




a) Wat is geluid?
Schrijf een korte uitleg over 'geluid'. In je uitleg heb je het in ieder geval over geluidssterkte en toonhoogte. Je maakt ook gebruik van grafiekjes omdat daarmee geluidstrillingen zichtbaar gemaakt kunnen worden. Dat maakt het uitleggen makkelijker.

Je uitleg bevat minimaal 300 woorden.

Bronnen



b) Hoe goed is jouw gehoor?
Test je gehoor op onderstaande site. Welke eigenschap test je nu? www.hoortest.nl



c) Met welke andere gehoortesten kun je bepalen welke toonhoogte je goed kunt horen?
Bronnen



d) Gehoorschade
Je hebt nu hopelijk ontdekt dat het wel goed zit met je gehoor. Maar is dat over 10 jaar nog het geval? Veel van je leeftijdsgenoten zullen tegen die tijd namelijk gehoorschade hebben opgelopen. Schrijf een email aan een denkbeeldige (of echte vriend) waarin je hem waarschuwt voor de gevaren van hard geluid.

Zoektermen:
gehoorschade jongeren



e) Bouw van het oor
Zoek in een van de eerder gebruikte bronnen een schema van de opbouw van het oor.
Benoem de onderdelen en geef van elk van de onderdelen aan wat de functie is.
Je kunt deze gegevens verzamelen in deze tabel .



f) Twee horen meer dan één
Wat kun je met twee oren meer dan met één oor?
Voer het volgende experiment in 2-tallen uit:
Benodigdheden: blinddoek, oorbeschermers, 2 stokjes
Uitvoering: een van de twee doet de blinddoek om.
I. De ander maakt op enige afstand en op verschillende plaatsen in de omgeving geluid met de twee stokjes.
De geblinddoekte geeft met de hand de richting aan van waar het geluid komt.
II. De geblinddoekte dekt een van beide oren af met de oorbeschermer.
Herhaal dan het proefje.

Welke conclusie kun je trekken over het gebruik van twee oren?



g) Uilen
Als je je alien straks echt een fantastisch gehoor wilt geven, moet je eens een kijkje nemen in de wereld van de uilen.
Wist je bijvoorbeeld dat een uil die hoog in een boom zit, een muis kan horen scharrelen onder een pak sneeuw van 30 cm dik?
Sterker nog: Die uil kan precies bepalen waar de muis zit onder de sneeuw.
Met een goedgemikte duikvlucht graait hij vervolgens de muis op precies de juiste plek onder de sneeuw vandaan.
Leg uit waarom een uil veel beter dan een mens in staat is om vast te stellen waar het geluid vandaan komt.

Zoektermen:
Uil gehoor







3) ReukzintuigHet reukorgaan, de neus
neus Je alien zal een goede neus nodig hebben om bijvoorbeeld eten op te sporen.

Kijk maar naar zijn omgeving.

Je gaat onderzoeken hoe zo'n neus er uit kan zien en waar de alien hem nog meer voor kan gebruiken.




a) Doorsneetekening
Maak een doorsneetekening van een menselijke neus en beschrijf wat de functie is van ieder onderdeel.



b) Speurneus
Dieren gebruiken de neus om voedsel op te sporen. Waarvoor gebruiken dieren de neus nog meer?



c) Verschillende neuzen
Wat zijn de belangrijkste verschillen tussen de bouw van een mensenneus en de neus van een hond?



Bronnen:
Een biologieboek

Voorbeelden van zoektermen. Vergeet niet om ook een keer met dezelfde zoektermen op 'afbeeldingen' te zoeken:
  • reukorgaan
  • geurreceptor
  • neus functie
  • reukorgaan hond








Verdiepingsopdracht:
Wennen aan geur 3) SmaakzintuigEen levend wezen moet het juiste voedsel eten om te overleven. Smaakzintuigen kunnen daarbij helpen.
smaak Doordat je het eten proeft, voorkom je bijvoorbeeld dat je giftig eten doorslikt.

Je alien zal dus ook een smaakzintuig nodig hebben.





a) Soorten smaak
Welke soorten smaken bestaan er?
Zoektermen:
smaakpapillen bitter



b) Tong
Volgens sommige bronnen kun je een zoute smaak alleen op een bepaalde plaats op je tong goed proeven. Volgens andere bronnen klopt dat niet. Lees 2 tegenstrijdige bronnen en kies de bron uit die jij gelooft. Leg uit waarom.
Zoektermen:
- smaakpapillen zoet bitter
- "taste buds" sweet "not true"



c) Smaakstoornis
Wat lijkt jou het meest vervelend aan het hebben van een smaakstoornis?





Bronnen:



d) Slang
Voor je alien kun je misschien nog gebruik maken van de slangenwereld. Leg in eigen woorden uit hoe een slang zijn reukzintuig gebruikt, als hij een prooi opspoort.



Bron:
How do snakes (doc)







Verdiepingsopdracht:
Smaken verschillen (doc)

3) TastzintuigSchrijf een evaluatie van je ontwerp.
tast Zorilla's gebruiken allerlei zintuigen om op Arulia eten te zoeken,
gevaren te herkennen of contact met elkaar te maken.

Zeker tijdens de lange nacht moeten ze ook op de tast hun weg kunnen vinden of hun partners kunnen voelen.




Tastzintuigen van de mens
Het menselijk lichaam heeft verschillende manieren om de omgeving te voelen: druk van de kleren op je lichaam, pijn als je je stoot of de spanning in je spieren als je lang in dezelfde stand staat. Niet elk deel van je lichaam is even gevoelig. In het plaatje hierboven zie je een zogenaamde "homunculus". Dat is een menselijke figuur waarvan de lichaamsdelen groter zijn weergegeven als de zintuigen gevoeliger zijn.



a) Waar zitten, op basis van de bouw van de homunculus, de meeste tastzintuigen van de mens?



b) Kun je uitleggen waarom juist daar een mens zo gevoelig is?



c) Waar liggen de tastzintuigen in de huid?



Bronnen:



d) Onderzoek gevoeligheid van de huid
Er zijn twee veelgebruikte manieren om de gevoeligheid van de huid te bepalen. Probeer beide uit en onderzoek de volgende vragen:
1. Welk deel van de huid is gevoeliger, je vingertop, je handpalm, je lip of je bovenarm?
2. Wat is de kleinste afstand tussen twee punten op je huid die je nog kunt voelen?

Methode 1.
Voer het experiment in 2-tallen uit. Gebruik
- een passer met twee even scherpe punten
- een lineaal
- een blinddoek

Blinddoek de proefpersoon. Druk de pincetpunten voorzichtig, maar wel even hard in de huid. Bepaal wat de kleinste afstand is waarbij de proefpersoon de twee punten nog afzonderlijk voelt. Om de proefpersoon niet gemakkelijk te laten voorspellen welke afstand je test, kun je de afstanden willekeurig door elkaar doen. Ook kun je afwisselend 1 of 2 punten in de huid drukken.
Herhaal deze metingen op de verschillende delen van de huid die je met elkaar vergelijkt.
Verzamel de resultaten in een tabel zoals hieronder.

Deel van de huid Kleinste afstand waarbij 2 punten apart gevoeld worden in mm
Vingertop
Handpalm
Bovenarm
Lip
a) Welke conclusies kun je uit dit experiment trekken?

Methode 2
Voer het experiment in 2-tallen uit.
Gebruik
- Afwasbare viltstiften in 2 kleuren
- Blinddoek

Blinddoek de proefpersoon. Geef een oppervlak van enkele cm2 op de huid aan. Zet een stip met de ene stift en vraag de proefpersoon met de andere stift een stip te zetten op dezelfde plek waar de eerste stip gezet is. Meet de afstand tussen deze twee stippen. Herhaal dit enkele malen en bepaal de grootste afstand tussen de punten met de verschillende kleuren die gezet zijn. Deze afstand is een maat voor de gevoeligheid van de huid op die plaats. Verzamel deze gegevens in een tabel zoals bij methode 1 is gegeven.

1) Welke conclusie trek je uit dit tweede experiment?
2) Zijn de uitkomsten van beide experimenten gelijk aan elkaar? Als het verschillend is, welke van de beide methoden vind je dan de beste? Leg uit waarom.

Tastzintuig of tastzintuigen?
Tasten wordt gebruikt voor alle waarnemingen van druk, vorm, temperatuur, ruwheid en pijn. We vatten dat altijd samen met het ene woord: Tasten. Maar er zijn meerdere typen tastzintuigen bij betrokken.



e) Schrijf van elk van de typen tastzintuigen die je vindt, kort op wat voor prikkels ze waarnemen.
zoektermen:
  • Tast
  • Zintuigen
  • Meisner
  • Krause
  • Noci
  • Pacini
Zoek ook op afbeeldingen.



4) ProjecttaakDe alien die je gaat ontwerpen, moet goed aan zijn omgeving zijn aangepast. Anders overleeft hij niet.Dat geldt ook voor dieren op de aarde.

Een vos in het poolgebied ziet er bijvoorbeeld heel anders uit dan een vos in de tropen. Het ontwerp van je alien moet dus passen bij de eisen die de omgeving stelt. Daarom werk je in deze taak als een echte ontwerper. Eerst de eisen vaststellen en daarna pas oplossingen bedenken. Dat zal wel even wennen zijn, want veel mensen bedenken direct oplossingen als er een probleem is. Ze vergeten goed te analyseren en daardoor komen ze met slechte oplossingen.

Ontwerpeisen
Je gaat straks heel precies beschrijven wat de alien moet kunnen. We noemen dat de eisen. Je richt je op de zintuigen die je hebt uitgekozen.

a) Pas op
Voorlopig nog geen oplossingen bedenken! Alleen opschrijven wat de alien moet kunnen, nog niet hoe je dat in je ontwerp voor elkaar krijgt .

Kies je eigen stijl, gebruik een groot vel papier en laat ruimte over aan alle kanten. Eén eis is als voorbeeld ingevuld. Je haalt de eisen uit de beschrijving van de planeet.

De beschrijving van de planeet heb je al eerder gezien, maar nu ga je die beschrijving zeer nauwkeurig bestuderen. Met die informatie moet je nu het eisenschema maken.

Beschrijving van de planeet Arulia (doc)

Voorbeeldschema met één ingevulde eis.

ontwerp

Het ideeënschema
In de het programma van eisen staat dat de alien scherp moet kunnen zien op verschillende afstanden. Maar hoe kun je de alien straks ontwerpen zodat hij dat ook echt kan? Ontwerpers maken in deze fase vaak gebruik van een ideeënschema.

ideeënschema



b) Maak nu het ideeënschema

Aandachtspunten voor het opstellen van het ideeënschema:
  • Om je ideeënschema te vullen, maak je studie van de zintuigen in de dierenwereld, want bepaalde dieren hebben voor dit probleem de ideale oplossing gevonden. Zij zijn in de loop van de evolutie aangepast aan hun omgeving.
  • Ga op zoek naar antwoorden in de verschillende afdelingen van het dierenrijk (doc). Vergeet de spinnen en de insecten niet, want je alien hoeft natuurlijk niet op een mens te lijken.
  • Houd er rekening mee dat de Aruliaan er ook in close-up geloofwaardig uit moet zien. Je gaat dus ook kleine onderdelen onderzoeken.
  • Maak vooral gebruik van alle kennis die je in de basistaken hebt geleerd!
  • Kies zoveel mogelijk uit 3 verschillende soorten oplossingen: oplossingen bij de naakte mens (lensdikte veranderen); oplossingen bij dieren (inktvissenoog); oplossingen met uitvindingen (bril)
  • Maak gebruik van de onderstaande bronnen.
Bronnen

In de basistaken staan de bronnen vermeld die je nu weer kunt gebruiken. Je hebt nu echter ook andere bronnen nodig om je ideeëntabel te vullen met mogelijke oplossingen.

Soorten dieren:
- Een biologieboek
- Het rijk van de dieren

Voorbeelden van zoektermen:
- dierenrijk
- geleedpotigen
- reptielen (vergeet niet om binnen Google ook op 'afbeeldingen' van een interessante diersoort te zoeken)

Oog
voorbeelden van zoektermen:
- facetoog
- vissenoog
- inktvisoog
De plaatselijke opticien kun je ook bezoeken voor allerlei informatie over het oog

Oor
Voorbeelden van zoektermen:
- oren frequentie
- uil gehoor prooi

reuk- en smaakzintuig
Voorbeelden van zoektermen:
- smaakzintuig dieren
- reukzintuig dieren

tastzintuigen
zoektermen:
- Tast
- Zintuigen
- Meisner
- Krause
- Noci
- Pacini





Projectverdieping: lichaamsbouw
Klik hier voor het werkblad (doc)

c) Ontwerpvoorstel opstellen
Het is nu tijd om het totale ontwerp op papier te zetten. Dat is de laatste stap vóór het bouwen. Je hebt je misschien geconcentreerd op bepaalde zintuigen. Je mag je ontwerp daarom in 2 delen maken: Een model van het hele lichaam, maar ook een gedetailleerde uitwerking voor die zintuigen.
- Beschrijf hoe je de alien gaat bouwen. Denk aan bijvoorbeeld digitaal knippen en plakken uit bestaande plaatjes (ms-paint), brooddeeg, etc. Met klei hebben allerlei kunstenaars en scholieren ook al prachtige dingen gemaakt. Zodra je een ruw idee hebt, vraag je aan je leraar of dat mogelijk is. Maak daarna een lijst van materialen en gereedschappen die je nodig hebt. - Beschrijf precies hoe je Alien er uit komt te zien. Maak er schetsen bij.





d) Je kunt nu je plannen in de praktijk gaan brengen. Maak er iets moois van!





5) Het ontwerp evaluerenSchrijf een evaluatie van je ontwerp.a)
Schrijf een evaluatie van je ontwerp. Welke punten er allemaal in de evaluatie aan bod komen, vind je in de onderstaande bronnen over het ontwerpproces. Je kunt natuurlijk de sterke punten noemen, maar ook een aantal zwakke punten van je alien. Daarmee voorkom je dat iemand anders (bijvoorbeeld een leraar) de zwakke plekken aan gaat wijzen.

Kijk voor deze vraag vooral naar stap 6 in de onderstaande bronnen.
De ontwerpcyclus bron 1
De ontwerpcyclus bron 2




b)
Je hebt je Alien stap voor stap ontworpen. Een architect werkt op die manier aan een gebouw, een modeontwerper aan een nieuwe kledinglijn en ook een webdesigner werkt op die manier. Bekijk de bovenstaande bronnen nog eens en geef je mening over de onderstaande stelling.

"Door dit project heb ik inzicht gekregen in de manier waarop ontwerpers te werk gaan als ze aan een opdracht werken"



Projectverdieping: Op reis naar Arulia (doc)


cartoon
"Hold still Larry, it's taking another picture"6) ReflectieIn deze taak ga je terugblikken op het werk dat je hebt gedaan.Daardoor ga je beter begrijpen waar je goed in bent en waar je belangstelling ligt. Omdat jouw terugblik heel anders kan zijn dan die van je maatjes, doe je deze taak alleen.



a) Het leukst
In dit project heb je op allerlei manieren gewerkt, aan allerlei onderwerpen. Welke activiteiten vond jij het leukst? Plaats het onderstaande rijtje in de volgorde van ‘het leukst’ tot ‘het minst leuk.

Leukst

- Een experiment uitvoeren
- Onderzoeken welke oplossingen er zijn voor een eis die wordt gesteld aan een ontwerp.
- Iets leren over het menselijk lichaam.
- Resultaten van proeven netjes verwerken in tabellen en grafieken
- Mijn groepsgenoten aan het werk zetten als ze te veel afdwalen
- Een Engelse tekst proberen te begrijpen.
- Iets lezen over de ruimte
- Mijn groepsgenoten iets uitleggen wat ik goed snap
- Een berekening uitvoeren
- Iets leren over dieren.
- Op een creatieve manier aan een buitenaards wezen werken

Het minst leuk





b) Beroep
Bedenk een beroep bij ieder onderdeel van het bovenstaande rijtje. In het beroep dat je achter het onderdeel schrijft, komt die activiteit vaak voor.

Voorbeeld:
Informatie zoeken over het menselijk lichaam: verpleegster

c) Volgorde van leuk
Staan de beroepen die je bij vraag b hebt genoemd nu ook in de volgorde van ‘leukst’ naar ‘minst leuk’? Waarschijnlijk niet! Schrijf een korte uitleg waarom die volgorde niet helemaal klopt. Gebruik eventueel het onderstaande schrijfkader voor deze opdracht.


Ik vond de activiteit …………………..wel leuk. Die activiteit komt veel voor in het beroep ………………. Toch denk ik niet dat ik voor dat beroep kies, want ……………..

Ik vond de activiteit ………………….. niet zo leuk. Die activiteit komt veel voor in het beroep ……………. Toch zou ik best voor dat beroep kunnen kiezen, want …………..


Het project ‘ontwerp een alien’ is nu af. Hopelijk heb je de smaak te pakken gekregen van een aantal onderwerpen, zodat je de volgende keer met frisse moed dieper op die onderwerpen in wilt gaan.