Differentiatie in de rekenles in het mbo

Uit Wiki reken-wiskundeonderwijs

Ga naar: navigatie, zoeken

Home   All   A   B   C   D   E   F   G   H   I   J   K   L   M   N   O   P   Q   R   S   T   U   V   W   X   Y   Z   Categorieën               Vragen               Google-zoek               Pagina toevoegen       English       intern

* intern

Inhoud

Algemeen

Personen

  • Kernteam: Gerard Derksen, Kooske Franken, Giel Hanraets, Anne Hoekstra, Vincent Jonker, Suzanne Verveer, Monica Wijers,
  • Resonans: Caroline van Eijk, Henny de Haan, Marja van den Heuvel, Evelyn Kroesbergen (hoofdaanvrager), Ineke Lam

Samenvatting

In het mbo wordt sinds 2010 rekenen gegeven. De resultaten op de pilotexamens in 2012 en 2013 vielen tegen. Mede naar aanleiding hiervan zijn ROCs op zoek naar manieren om het rekenonderwijs te versterken opdat de resultaten verbeteren. Met name op het gebied van omgaan met verschillen tussen studenten (differentiatie) zijn er nog veel vragen. De mbo-populatie, ook binnen een klas, is wat betreft het rekenniveau zeer heterogeen. Dit vraagt van de rekendocent de vaardigheid in te spelen op verschillen tussen studenten. Rekenen wordt in het mbo meestal gegeven door docenten die hiervoor niet zijn opgeleid. Ze beschikken veelal niet over voldoende (vak)didactische bekwaamheden om in hun lessen effectief te differentiëren. De zwakke rekenaars op het mbo, die vaak ook motivatieproblemen hebben, ondervinden hiervan het grootste nadeel. In dit onderzoek staat de vraag centraal of het model van interne convergerende differentiatie, waarmee in het rekenonderwijs op de basisschool voor zwakke rekenaars de beste resultaten worden bereikt, ook voor rekendocenten in het mbo bruikbaar en effectief is. Omdat dit model vraagt om specifieke vakdidactische bekwaamheden, wordt aan dit onderzoek een scholingstraject gekoppeld. In dit traject ontwerpen en geven docenten lessen volgens het aan het mbo aangepaste model van convergerende differentiatie. Nagegaan wordt of hierdoor hun competentie om te differentieren toeneemt en of de resultaten van de studenten verbeteren. Het onderzoek wordt uitgevoerd door onderzoekers van de faculteit sociale wetenschappen van de Universiteit Utrecht samen met ROC Midden Nederland uit Utrecht en ROC Albeda college uit Rotterdam.

Achtergrond

Rekenen is in het mbo een nieuw vak. Over passende rekendidactiek voor leerlingen in het basisonderwijs is wereldwijd veel bekend. Er is veel ontwikkeld en onderzocht. Dat geldt ook, in iets mindere mate, voor rekendidactiek voor laaggeletterde volwassenen. Over een passende rekendidactiek voor onderwijs aan mbo-deelnemers, die effectief en efficient is voor het rekenen zoals omschreven in het referentiekader en die de mbo-ers succesvol voorbereidt op het centraal ontwikkeld rekenexamen, is echter nauwelijks iets bekend.


De mbo-populatie is zeer divers, het mbo kent een groot aantal beroepsopleidingen op vier niveaus. Er zijn grote verschillen in rekenniveau en in de houding ten opzichte van rekenen. De kennis en vaardigheden van veel van de deelnemers vertonen lacunes, dat wil overigens niet zeggen dat ze niet kunnen rekenen, maar hun kennis en vaardigheden zijn als het ware gefragmenteerd. Dit stelt hoge eisen aan de rekendocenten, die vaak slecht zijn toegerust voor het geven van rekenonderwijs.

De worsteling met het differentiatievraagstuk tijdens de rekenlessen is groot. De verschillen wat betreft rekenniveau zijn groot, de methodes (zoals Startrekenen van Deviant) geven weinig aanwijzingen voor dit vraagstuk, de inzet van ict kan het probleem van differentiatie slechts ten dele oplossen (juist zwakke leerlingen hebben slechts zeer ten dele profijt van de inzet van ict), en de maatregelen op het gebied van ERWD proberen de docent wel te ondersteunen als het gaat om de zwakke rekenaars in de klas, maar dit vraagt ook een hoge mate van (vakdidactische) professionaliteit w.b. signalering, diagnostisering en ondersteuning.

Kortom, het ontbreekt aan een efficiente en effectieve rekendidactiek en meer specifiek ontbreekt het de gemiddelde docent aan professionaliteit om het vraagstuk van differentiatie in de rekenles afdoende op te lossen.

Onderzoeksvraag

Algemeen: Hoe kan het model van convergerende differentiatie worden ingezet ter verbetering van het rekenonderwijs in het mbo?

Uitgewerkt in deelvragen:

  1. In hoeverre vinden rekendocenten in het mbo het model van interne convergerende differentiatie uit het basisonderwijs bruikbaar in hun rekenlessen?
    • Welk randvoorwaarden op het terrein van eigen competenties zien zij als noodzakelijk?
    • Welke aanpassingen aan het model zijn wenselijk en nodig voor gebruik in het mbo?
  2. Hoe heeft de competentie van rekendocenten om te differentiëren naar niveau zich ontwikkeld in het professionaliseringstraject?
    • Welke veranderingen in hun competentie om te differentiëren rapporteren rekendocenten na afloop van de professionalisering?
  3. Biedt het model van interne convergerende differentiatie rekendocenten in het mbo een concrete aanpak om effectief om te gaan met verschillen in de rekenlessen?
    • Welke effecten zijn er op de leerresultaten van de studenten?
    • Welke effecten zijn er op de motivatie van de studenten?

Gebruikte onderzoeksinstrumenten

Planning van het onderzoek

Bijeenkomst Inhoud Datum
Voormeting
  • Online vragenlijst
15 september
1 Scholings- voorbereidingsbijeenkomst 1
  • Uitleg, uitwisseling
eind september
2 Scholings- voorbereidingsbijeenkomst 2
  • Lesopbouw: De Start
begin november
3 Scholings- voorbereidingsbijeenkomst 3
  • Lesopbouw: Verlengde instructie
eind november
Afnemen vragenlijst(en) voor leerlingen december, januari
4 Scholings- voorbereidingsbijeenkomst 4
  • Lesopbouw: Zelfstandig werken
januari
Docenten starten hun lessencyclus ergens half februari 2015
5 Scholings- ondersteuningsbijeenkomst 5 maart
6 Scholings- ondersteuningsbijeenkomst 6 april
7 Scholings- ondersteuningsbijeenkomst 7 mei
Nameting mei

Eindverslag

http://www.fisme.science.uu.nl/publicaties/literatuur/20151001_nro_ppo_dif_rek_mbo_eindrapport.pdf

  1. Aanleiding, probleemstelling en theoretisch kader
  2. Onderzoeksvragen
  3. Planning en uitvoering
    1. Beschrijving van de cursus
    2. Werving van participanten
    3. Instrumentkeuze per onderzoeksvraag
  4. Resultaten
  5. Conclusies en discussie
    1. Bruikbaarheid model
    2. Scholing
    3. De docent
    4. De student
  6. Terugblik en aanbevelingen
  7. Literatuur
  • Bijlage 1. Van ’t Riet Vragenlijst Interne Differentiatie – Lerarenversie (ingekorte versie)
  • Bijlage 2. Algemene vragenlijst
  • Bijlage 3. Cursusevaluatie
  • Bijlage 4. Vragenlijst Interne Differentiatie Studenten (ingekorte versie)
  • Bijlage 5. Attitudes Toward Mathematics Inventory (verkorte versie) – Nederlandse vertaling
  • Bijlage 6 - Leervragen geclusterd
  • Bijlage 7 - Antwoorden op evaluatievraag 'voelt u zich competenter' (n = 15)


Producten

Eindverslag

Lesvoorbeelden

Rekenstarters

Interviews

  • Website [interviews.jpg

interviews (17 docenten van albeda en roc midden nederland)

Verwijzingen

Literatuur

  • Aalsma, E. (2011). De omgekeerde leerweg: een nieuw perspectief voor het beroepsonderwijs. Delft: Eburon.
  • Akkerman, S.F., Bronkhorst L.H. & Zitter, I. (2013). The complexity of educational design research. Quality & Quantity, 47(1), 421–439.
  • Bakker, A., Wijers, M., Jonker, V. and Akkerman, S. F. (2011). refworks.jpg The nature and purposes of measurement in intermediate-level occupations (pdf). ZDM International Journal on Mathematics Education, 43(5), 737-746.
  • Bakker, A., Wijers, M., Groenveld, D. J. G., & Nilwik, H. (2011). Rekenen in beroepscontexten. Nieuwe Wiskrant, 31(1), 39-44.
  • Bakker, A., Groenveld, D. J. G., Wijers, M., Akkerman, S. F., & Gravemeijer, K. P. E. (in press). Proportional reasoning in the laboratory: An intervention study in vocational education. Educational Studies in Mathematics. http://dx.doi.org/10.1007/s10649-012-9393-y
  • Boeve, (2014). Het effect van de docententraining ‘Gedifferentieerd Rekenonderwijs’ op de motivatie van rekenzwakke leerlingen. Masterthesis. Utrecht: Universiteit Utrecht.
  • Bosker, R. (2005). refworks.jpg De grenzen van gedifferentieerd onderwijs (pdf). Groningen: Rijksuniversiteit Groningen.
  • Bruin, E. de & Leeman, Y. (2011). Authentic and self-directed learning in vocational education: challenges to vocational educators. Teaching and Teacher Education, 27, 694 -702.
  • Coubergs, C., Struyven, K., Engels, N., Cools, W., & De Martelaer, K. (2013). Binnenklasdifferentiatie. Leerkansen voor alle leerlingen. Praktijkgerichte literatuurstudie onderwijsonderzoek. Leuven: Acco.
  • De Bruyne, S. (2013). Binnenklasdifferentiatie in Vlaanderen: Een Onderzoek naar Self-efficacy. Beliefs en Attitudes bij Leerkrachten Secundair Onderwijs. Gent: Universiteit Gent
  • De Weerd, N. and Logtenberg, H. (2011). refworks.jpg Lesson Study. No teacher left behind (pdf). In M. Van Zanten (Ed.), Reken-wiskundeonderwijs: aanpassen, inpassen, toepassen. Verslag van de 29e Panama-conferentie gehouden op 19, 20 en 21 januari 2011 te Noordwijkerhout (Vol. 29, pp. 93-105). Utrecht: Panama / FIsme / Universiteit Utrecht.
  • Denyer, D., Tranfield, D., & van Aken, J. E. (2008). Developing Design Propositions through Research Synthesis. Organization Studies, 29(3), 393.
  • Gelderblom, G. (2007). refworks.jpg Effectief omgaan met verschillen in het rekenonderwijs . Amersfoort: CPS.
  • Houtveen, A. A. M., Van de Grift, W. J. C. M. and Creemers, B. P. M. (2004). refworks.jpg Effective School Improvement in Mathematics . School Effectiveness and School Improvement, 10(2), 172-192.
  • Huisman et al. (2010). Leren in hybride leeromgevingen in het beroepsonderwijs. Praktijkverkenning, theoretische verdieping. ’s-Hertogenbosch: ecbo.
  • Jongeren Organisatie Beroepsonderwijs (2015). JOB-Rekentour. Studenten over succesfactoren en verbeterpunten in hun rekenonderwijs. Amsterdam: JOB.
  • Jonker, Vincent & Wijers, Monica. (2011). Functioneel rekenen: rekenen in andere vakken in VO en MBO. Functioneel rekenen. 31, special vo-mbo2, 29-31.
  • Jonker, V. and Wijers, M. (2011). refworks.jpg Functioneel rekenen in het mbo - een tussenstand en een drietal vragen (pdf). In M. Van Zanten (Ed.), Reken-wiskundeonderwijs: aanpassen, inpassen, toepassen (Vol. 29, pp. 147-157). Utrecht: Panama/FIsme.
  • Jonker V., & Wijers, M. (2012). Wie is de docent rekenen in het mbo? Nieuwe Wiskrant, 31(4), 26-28.
  • Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (2009). Rekenonderwijs op de basisschool. Amsterdam: KNAW.
  • Lim. S. Y., & Chapman, E. (2013). Development of a short form of the attitudes toward mathematics inventory. Educational Studies in Mathematics, 82(1), 145-164.
  • Observatieschaal Differentiatie in Mathematische Instructie (DMI). Universiteit Utrecht: ongepubliceerd intern document
  • Prast, E., van de Weijer, E., Kroesbergen, E., & Van Luit, H. (2011). Ieder kind heeft recht op gedifferentieerd onderwijs. NWO-PROO onderzoeksproject Universiteit Utrecht.
  • Prast, E., Van de Weijer-Bergsma, E., Kroesbergen, E. H., & Van Luit, J. E. H. (2013).
  • refworks.jpg Over de drempels met taal en rekenen. Eindrapportage van de Expertgroep Doorlopende Leerlijnen Taal en Rekenen (commissie Meijerink). (2008). (pdf). Enschede: SLO.
  • Tapia, M. (1996). The Attitudes Toward Mathematics Instrument. Paper presented at the Annual Meeting of the Mid-South Educational Research Association (Tuscaloosa, AL, November 6-8, 1996)
  • Tapia, M., & Marsh, G. E. (2004). An Instrument to Measure Mathematics Attitudes. Academic Exchange Quarterly, 8(2), 16-21.
  • Van de Grift, W. J. C. M., & Houtveen, A. A. M. (2012). Differentiatie in het basisonderwijs. Meer leerwinst door betere afstemming. SchoolManagement Totaal, september 2012(4), 26-29.
  • Van de Weijer-Bergsma, E., & De Bree, E. (2013). Mathematical Quality of Instruction, Nederlandse vertaling (MQI-NL).
  • Van den Akker, Gravemeijer, McKenney & Nienke Nieveen (eds.). Educational Design Research. Routledge, London and New York, 2006.
  • Van Eerde, H. A. A. and Gravemeijer, K. P. E. (2004). refworks.jpg Verschil maken. De ontwikkeling in denkbeelden over het omgaan met verschillen tussen leerlingen (pdf). Panama-Post. Reken-wiskundeonderwijs: onderzoek, ontwikkeling, praktijk, 23(1), 3-15.
  • Van Groenestijn, M., Van Dijken, G., & Janson, D. (2012). Protocol Ernstige RekenWiskunde-problemen en Dyscalculie: MBO. Assen: Koninklijke Van Gorcum.
  • Van Streun, A. (2008). refworks.jpg Over de drempels met rekenen. Consolideren, onderhouden, gebruiken en verdiepen. Onderdeel van de eindrapportage van de Expertgroep Doorlopende Leerlijnen Taal en Rekenen. (pdf). Enschede: SLO.
  • Van ’t Riet, S. P. (1995). Het didactisch handelen van wiskundedocenten met betrekking tot interne differentiatie. Amsterdam: Vrije Universiteit.
  • Van Veen, K. , Zwart, R., Meirink, J. & Verloop, N. (2010). Professionele ontwikkeling van leraren. Een reviewstudie naar effectieve kenmerken van professionaliseringsinterventies van leraren. Leiden: ICLON. Expertisecentrum Leren van Leraren.
  • Verbeeck, K. (2010). Het kwartje valt. Doelgericht rekenen in anders georganiseerd onderwijs. ’s Hertogenbosch: KPC Groep.
  • Vernooij, K. (2009). Omgaan met verschillen nader bekeken. Wat werkt? Retrieved from: Onderwijsmaakjesamen.nl (25-10-2013).
  • Wijers, M., Hanraets, G., Hoekstra, A., Jonker, V. and Kroesbergen, E. (2015). Eindverslag Praktijkgericht Onderzoek Differentiatie in de rekenles in het mbo. Utrecht: Universiteit Utrecht. http://www.fisme.science.uu.nl/publicaties/literatuur/20151001_nro_ppo_dif_rek_mbo_eindrapport.pdf
  • Zitter, I. & Hoeve, A. (2012). Hybrid Learning Environments: Merging Learning and Work Processes to Facilitate Knowledge Integration and Transitions. OECD Education Working Papers, No. 81, OECD Publishing.


Versies van dit document

  • 20151105, presentaties toegevoegd van steunpunt en nro/ecbo
  • 20150930, oplevering eindproduct
  • 20141002, bijeenkomst kernteam, de scholing is gestart.
  • 20140708, bijeenkomst 'onderzoek'
  • 20140626, kick-off, utrecht
  • 20140411, toegekend
  • 20130919, wikiteam, voorbereiding projectaanvraag
Persoonlijke instellingen
GOOGLE